Nikogo nie trzeba przekonywać, jak ważnym jest na każdym szczeblu wychowania tworzenie warunków do rozumienia złożoności relacji między środowiskiem a działalnością gospodarczą człowieka w skali lokalnej.
Przed wychowawcami, nauczycielami i uczniami reforma stawia również wymóg podejmowania racjonalnych działań służących poprawie stanu środowiska. Cechą zreformowanej szkoły jest więc nauczanie zintegrowane, nauczanie, które lepiej przygotowuje uczniów do funkcjonowania w otaczającej nas rzeczywistości.
Realizując zagadnienia z dziedziny ekologii, postanowiłam uczyć młodzież wrażliwości i szacunku dla przyrody, zachęcać do aktywnej obecności we własnym środowisku, rozwijać poczucie odpowiedzialności
i potrzeby szybkiej reakcji na problemy ekologiczne, uczyć ekologicznego trybu życia we własnym domu oraz uzmysławiać, że jesteśmy nierozerwalnie związani z przyrodą. Te działania pozwoliły wychowankom na rozwinięcie poczucia własnej wartości i własnych możliwości oraz perspektywicznego myślenia i przewidywania.
Wszyscy dostrzegamy zagrożenia, które wynikają z zatrucia powietrza, gleby i wody, z zaśmiecania ogromnych obszarów, rabunkowej eksploatacji bogactw oraz powiększania się liczby chorób alergicznych. Chciałam razem z wychowankami Państwowego Liceum Plastycznego w Nałęczowie zwrócić uwagę na to, że nie jesteśmy obojętni na degradację środowiska.
Jestem z wykształcenia mgr inż. inżynierii środowiska, dlatego poczułam się osobą kompetentną do zorganizowania akcji ekologicznej związanej z obchodami Dnia Ziemi.
Wielkie wrażenie na uczestnikach spotkania zrobiły zdjęcia "dzikich wysypisk" z terenu miasta - uzdrowiska, uchodzącego powszechnie za oazę zdrowia i czystości. Stały się one okazją do rozmowy, jak powinno być zbudowane wysypisko śmieci, by nie zagrażało środowisku. Następnie przeprowadziłam ćwiczenie, w trakcie którego młodzież prezentowała różne rodzaje opakowań produktów kupowanych przez nią najczęściej. Wyszukiwano na nich ekoznaki i oceniano, czy dane opakowanie produktu jest przyjazne dla człowieka i jego środowiska i czy można go powtórnie wykorzystać. Przeprowadzone ćwiczenie nauczyło wychowanków zastosowania zdobytej wiedzy w życiu codziennym. Jak bowiem sensownie i ekologicznie robić zakupy? Kupić sok w pudełku kartonowym, szklanym czy w plastikowej butelce? Producenci opakowań wcale nie zachęcają nas do działań ekologicznych. Wybieramy produkt tańszy - a potem giniemy pod zwałami śmieci.
Prawie nie widać nas spod czarnych i błękitnych worów, pełnych zużytych opakowań. Utrwalamy nasze dzieło na zdjęciu, by uwierzyć, że to jest naprawdę, że zasypujemy się kartonami, plastikowymi reklamówkami i puszkami. Ale największe zdumienie ogarnia wychowanków przy penetracji koszy na śmieci w pokojach internackich. Naprawdę tyle tego zużywamy i wyrzucamy? Dobrym ćwiczeniem jest dopasowanie odpadów do kolorowych pojemników. Trochę się trzeba nagłowić, ale ostatecznie okazuje się, że segregacja odpadów nie jest wcale taka uciążliwa. Warto zadać sobie nieco trudu - by później mieć świadomość, że nie przyczyniamy się do zaśmiecania naszej planety.
Przeprowadzane prace i ćwiczenia pozwalają młodym plastykom ustalić normy postępowania w przyszłości. W trakcie "burzy mózgów" ustalono sposoby ekologicznego postępowania, w tym:
- zgniatanie puszek i pudełek, by zajmowały mniej miejsca;
- odnoszenie do punktów skupu makulatury i puszek;
- przetwarzanie odpadów na rzeczy użyteczne o walorach artystycznych; wykorzystanie opakowań wielokrotnego użytku
- wybieranie się na zakupy z własną siatką lub koszykiem
- oddawanie niepotrzebnych ubrań do pojemnika PCK.
Poznane zagadnienie na koniec trzeba wyrazić w formie plastycznej. Jesteśmy przecież wśród artystów. Śmiały "odpadkowy" kolaż, przejmujący motyw "gór śmieci", prezentacje opatrzone wyrazistymi hasłami - to przykłady dzieł o tematyce ekologicznej, które młodzież z internatu PLP zaprezentowała w formie wystawy oglądanej przez swoich kolegów i koleżanki z całej szkoły.
Trzeba żyć ze świadomością zagrożeń ekologicznych - to przeświadczenie będzie już zawsze towarzyszyć młodym plastykom. I nikogo nie trzeba będzie specjalnie namawiać, by w kolejnym roku szkolnym zabrać się do sprzątania Ziemi. Naszej Ziemi.

Katarzyna Malik-Wójtowicz